Website Jacques Bazen
Vukovar

Menu

Bezoek aan Vukovar, november 2007

Muurschildering

Er was een tijd, toen ik nog een klein jochie was van een jaar of 10, dat ik werkelijk gedacht heb dat er geen oorlog of iets dergelijks meer zou komen in de wereld. De Berlijnse muur viel, het Oostblok ging open, en ik vergaapte me aan dia's van familie en op school om te zien wat er daar allemaal aan de hand was en wat daar gebeurde en gebeurd was. Ik zag op dia's Oost-duitsers met Trabants rondrijden, auto's die er in Nederland ook wel waren, maar dan uiterst zeldzaam. Op dia's van RoemeniŽ zag ik straten vol dezelfde brakke Dacia's aan de kant geparkeerd staan. De sfeer van het gebied vervreemdde me, het was werkelijk of ik een andere wereld zag. Een wereld vol grauw beton, oude auto's, kapotte straten en paardekarren. Maar het trof me ook al hoe men daar in het oosten vooruit wilde en zich wilde ontwikkelen. En bovendien, de verschrikkelijke Sovjet Unie zwoer het levensgevaarlijke communisme af.
Als klein kind op de basisschool herinner ik me nog dat de juf van groep 3 en 4 verhalen vertelde over gevangenissen, strafkampen, christenvervolging en wat dies meer zij. Als kind van een jaar of 7 a 8 was ik doodsbang voor Rusland. Op school moesten we psalmen zingen als gebed voor de onderdrukte Christelijke broeders in Oost Europa, bijvoorbeeld: "God, hoor naar hen die in de gevangenis kwijnen, laat hun gekerm voor Uw gezicht verschijnen. Bevrijd ze van doodsgevaren".
En toen opeens in het najaar van 1989 was het allemaal over. Ik was niet bij de radio weg te slaan en spelde de krant bijna letter voor letter (en snapte de helft niet) om te horen wat er gebeurde. In de kerstvakantie van 1989 drongen verwarde berichten door over een revolutie in RoemeniŽ en later van een mogelijke executie van Ceasescu. Ik zoog de berichten in me op en kan ze nu bijna twintig jaar later nog bijna letterlijk herhalen. Ceasescu zou gevulcht zijn, de volgende dag heette het dat hij dood was, toen weer dat hij wel ontkomen was, daarna dat hij en zijn vrouw al twee dagen dood in een pantserwagen door Boekarest heengereden werden, enzovoort.
Op de radio verkondigden optimisten dat er een tijdperk van vrede zou aanbreken, in ieder geval in Europa. Men was niet zo zeker van het feit dat dit ook voor alle Sovjet Republieken zou gelden, maar Europa zou een periode van vrede tegemoet kunnen zien. Echter, enkele maanden na deze analyses werd de rust alweer verstoord. Een coup in de Sovjet Unie, de opkomst van Boris Jeltsin, volgens Readers Digest magazine dť politicus van het komende decennium. Ironisch was het achteraf gezien allemaal wel. En toen plots, in de loop van 1991, kwam een ander land in het nieuws, een land dat ik niet zo goed kende, behalve dan dat de buren er een paar jaar daarvoor op vakantie waren geweest, en er foto's van hadden laten zien. Ik was toen best jaloers, omdat de stad Dubrovnik en de mooie stranden van de Adriatische zee mij ook wel wat leken. Een verschenen foto's in de krant van streng kijkende politici, die veklaarden dat ze vanaf nu onafhankelijk zouden zijn. Er kwamen foto's van juichende mensenmassa's in Ljubljana en Zagreb. Echter de sfeer werd snel grimmiger. Nieuwe berichten kwamen langs, over Servische troepen die KroatiŽ aanvielen. Dagenlang woedde de veldslag rond een stad in het oosten van KroatiŽ, volgens de berichten was de strijd hevig en werd er flink gemoord. Vukovar was de naam van die stad. Een naam die uit het Hongaars komt, zo weet ik nu. De Vuka is het riviertje dat hier in de Donau uitmondt en vŠr is Hongaars voor kasteel. Ik was vanaf het begin voor de Kroaten, ik snapte totaal niet waarom ze nou eigenlijk vochten, maar in dit conflict waren ze de underdog en daarom hoopte ik dat ze zouden winnen. Echter, dat gebeurde niet. Vukovar werd na een paar maanden volledig veroverd door de ServiŽrs, maar tot mijn vreugde werden ze niet lang daarna teruggeslagen. En nu was ik dan eindelijk in Vukovar. Ik droomde al jaren ervan om eens in dit gebied rond te kijken, maar het kwam er maar nooit van.
Ik was heel benieuwd, hoe nu zo'n vijftien jaar na het einde van het conflict de stad eruit zag. Of er nog veel zichtbare sporen van de oorlog aanwezig waren. Die sporen zijn er zeker nog, veel te veel zelfs. Het centrum lijkt nog steeds op een gebombardeerde stad. Er moet nog veel gebeuren om Vukovar weer iets van zijn oude glorie als handelsstad aan de Donau rivier terug te geven.

Men heeft getracht de meeste monumenten zo goed en kwaad als het kan weer op te bouwen, maar de sporen van de oorlog zijn daarmee nog lang niet uit het straatbeeld verdwenen. Er zitten nog kogelgaten in het asfalt bijvoorbeeld, en sommige gebouwen zijn nooit meer opgebouwd.

De rivier de Donau

Uitzicht over het (verwoeste) centrum

Kerken in de stad

Kogelgaten in het asfalt

Tragisch...

De kapotgeschoten watertoren, symbool voor de vernietigde stad

Buiten het centrum is de situatie niet veel beter. Ook daar zijn grote delen onbewoonbaar. De flats hebben gapende gaten van de inslaande mortieren.

Gehavende flat

Bedrijventerrein van Vukovar

Een eindje buiten de stad ligt het ereveld, waar veel van de Kroatische gesneuvelden tijdens het beleg begraven zijn. Een paar dagen voor mijn bezoek was op deze plaats de 16 jarige herdenking van de val van de stad. Daardoor stonden er nog veel kransen en bloemen.

Ereveld van Vukovar

En zo ziet mijn huurauto eruit na een dagje BosniŽ en KroatiŽ